Nhận diện và phòng ngừa sớm sa sút trí tuệ ở người cao tuổi – Bảo vệ trí nhớ, giữ vững chất lượng cuộc sống

Tuổi thọ trung bình ngày càng tăng là dấu hiệu đáng mừng, nhưng song hành với đó là nỗi lo về sa sút trí tuệ – căn bệnh âm thầm ảnh hưởng đến hàng triệu người trên thế giới. Đây không chỉ là vấn đề của riêng người cao tuổi, mà còn là mối quan tâm của toàn xã hội.

🧠 Sa sút trí tuệ là gì và tại sao đáng lo ngại?

Theo các bác sĩ tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, sa sút trí tuệ là hội chứng rối loạn mạn tính của não bộ, khiến người bệnh dần mất trí nhớ, khả năng ngôn ngữ, tư duy và khả năng sinh hoạt độc lập.
Khác với hiện tượng “hay quên tuổi già”, bệnh này tiến triển chậm, không thể hồi phục hoàn toàn và ảnh hưởng sâu sắc đến người bệnh cũng như gia đình.

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho biết hiện có hơn 55 triệu người đang sống chung với chứng sa sút trí tuệ, và con số này có thể tăng gấp đôi trong 25 năm tới. Trong đó, 70–80% trường hợp do bệnh Alzheimer, nguyên nhân phổ biến nhất của chứng này.

---

👴 Tình hình tại Việt Nam – Già hóa dân số và thách thức y tế

Việt Nam đang là một trong những quốc gia có tốc độ già hóa dân số nhanh nhất châu Á. Dự kiến đến năm 2025, cả nước sẽ có hơn 16 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% dân số. Điều này đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống chăm sóc y tế và xã hội trong việc phát hiện và điều trị sớm sa sút trí tuệ.

---

⚠️ Dấu hiệu nhận biết sớm chứng sa sút trí tuệ

Các bác sĩ chuyên khoa chia sa sút trí tuệ thành ba nhóm triệu chứng chính:

1. Thay đổi nhận thức

• Giảm trí nhớ, đặc biệt là quên các sự việc vừa diễn ra.
• Giảm khả năng giao tiếp bằng lời nói hoặc chữ viết.
• Rối loạn định hướng không gian và thời gian.
• Không nhớ các sự kiện phổ biến, như ngày lễ, ngày Tết…

2. Rối loạn tâm thần và cảm xúc

• Xuất hiện hoang tưởng, ảo giác, lo âu, trầm cảm.
• Thay đổi nhân cách: trở nên thu mình, ghen tuông, nghi ngờ, trẻ con, bủn xỉn.
• Dễ bị kích động, đi lang thang, hành vi không kiểm soát.

3. Ảnh hưởng hoạt động hằng ngày

• Quên cách nấu ăn, chăm sóc bản thân, hoặc làm việc nhà.
• Gặp khó khăn khi quản lý tiền bạc, lái xe, thậm chí lạc đường về nhà.

---

🌿 Phòng ngừa sa sút trí tuệ từ sớm

Hiện chưa có thuốc đặc trị hoàn toàn, nhưng bệnh có thể phòng ngừa hoặc làm chậm tiến triển nếu kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ.
Theo các chuyên gia, có 12 yếu tố nguy cơ chính gồm:

Lạm dụng rượu, hút thuốc, béo phì, tăng huyết áp, đái tháo đường, trầm cảm, ít vận động, cô lập xã hội, mất thính lực, chấn thương sọ não, ít học vấn và ô nhiễm không khí.

Khoảng 40% trường hợp sa sút trí tuệ có thể được phòng ngừa hoặc trì hoãn nếu các yếu tố này được kiểm soát hiệu quả.

✅ Các biện pháp giúp phòng ngừa:

• Duy trì vận động thể chất đều đặn (đi bộ, yoga, dưỡng sinh).
• Tăng hoạt động trí tuệ: đọc sách, học ngôn ngữ, chơi cờ, giải đố.
• Giao tiếp xã hội thường xuyên để giảm cô lập tinh thần.
• Ăn uống lành mạnh, bổ sung omega-3, rau xanh, cá biển.
• Kiểm soát tốt các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, tiểu đường.

---

❤️ Chăm sóc người bệnh sa sút trí tuệ – Cần cả gia đình và cộng đồng

Việc chăm sóc người bệnh cần sự phối hợp giữa y học, tâm lý và xã hội. Người chăm sóc phải được hướng dẫn kỹ năng nhận biết, ứng xử, đồng thời được hỗ trợ tinh thần để tránh kiệt sức.

Tạo môi trường thân thiện, an toàn, duy trì các hoạt động quen thuộc và khuyến khích người bệnh vận động nhẹ nhàng sẽ giúp họ cảm thấy được yêu thương, giảm căng thẳng và sống vui khỏe hơn.

---

🩺 Kết luận

Sa sút trí tuệ không phải là “chuyện tất yếu của tuổi già”, mà là căn bệnh có thể phòng ngừa và kiểm soát nếu được nhận diện sớm và can thiệp kịp thời.
Mỗi người hãy bắt đầu từ những thay đổi nhỏ trong lối sống để bảo vệ trí nhớ – tài sản quý giá nhất của tuổi xế chiều.

🎯 Mời bạn khám phá thêm những tin tức mới của hệ thống website chúng tôi!

👉 Mời phản hồi, góp ý để xây dựng trang web tốt hơn TẠI ĐÂY!