Có những người theo đuổi khoa học như một nghề nghiệp. Có những người xem khoa học là một hành trình. Và có những người biến khoa học thành một nền tảng để kiến tạo tương lai. Tiến sĩ Lê Thái Hà thuộc nhóm thứ ba.
Sinh năm 1988, hoàn thành chương trình Tiến sĩ Kinh tế tại Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore) khi mới 24 tuổi, chị hiện là Giám đốc điều hành Quỹ VinFuture và Quỹ Vì Tương Lai Xanh (Vingroup). Nhiều năm liên tiếp, theo các xếp hạng do nhóm chuyên gia Đại học Stanford công bố trên PLOS Biology và Elsevier, chị nằm trong top 1% nhà khoa học có ảnh hưởng toàn cầu – và là nữ nghiên cứu Việt Nam duy nhất xuất hiện trong bảng xếp hạng này.
Nhưng nếu chỉ dừng ở các con số, câu chuyện sẽ mất đi điều quan trọng nhất: tư duy.
Khoa học bắt đầu từ sự tò mò
Hành trình của chị không khởi nguồn từ tham vọng danh hiệu. Nó bắt đầu từ những câu hỏi rất đời thường:
Vì sao một chính sách năng lượng có thể thay đổi vận mệnh của cả một nền kinh tế?
Vì sao biến đổi khí hậu tác động khác nhau đến các quốc gia đang phát triển?
Với chị, nghiên cứu không phải là “đếm bài báo”, mà là quá trình tiếp cận câu hỏi một cách có hệ thống, dựa trên bằng chứng. Khoa học, nếu không gắn với thực tiễn, sẽ chỉ là lý thuyết khô cứng.
Hơn 85 công bố quốc tế, nhiều bài trên các tạp chí hàng đầu thế giới – đó là kết quả của kỷ luật học thuật nghiêm túc, tư duy phản biện và sự kiên trì dài hạn. Chị không chạy theo tốc độ. Chị xây dựng nền tảng.
Và chính nền tảng ấy giúp chị “đi nhanh mà vẫn đi chắc”.
Top 1% không phải là đích đến
Việc liên tục được xếp vào nhóm 1% nhà khoa học có ảnh hưởng toàn cầu, với chị, không phải là danh hiệu để theo đuổi. Đó là một sự ghi nhận tham chiếu.
Nó nhắc nhở về trách nhiệm:
– Trung thực với dữ liệu.
– Cẩn trọng trong kết luận.
– Tôn trọng chuẩn mực học thuật quốc tế.
Trong thế giới nơi thông tin có thể lan truyền nhanh hơn bằng chứng, sự điềm tĩnh của nhà khoa học trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.
Bước ra khỏi vùng an toàn
Sau hơn một thập kỷ gắn bó với nghiên cứu và giảng dạy, chị lựa chọn một hướng đi mới: gia nhập Quỹ VinFuture vào đầu năm 2022.
Đây không đơn thuần là chuyển đổi nghề nghiệp. Đó là chuyển từ “đào sâu một câu hỏi” sang “xây dựng một hệ sinh thái”.
Từ vai trò nhà nghiên cứu cá nhân, chị bước vào vị trí điều hành một quỹ khoa học – công nghệ quy mô toàn cầu. Nếu trong phòng nghiên cứu, nhịp làm việc phụ thuộc vào tư duy cá nhân, thì ở VinFuture, mỗi quyết định đều gắn với con người, quy trình, uy tín quốc tế và kỳ vọng xã hội.
Thách thức lớn nhất?
Chuyển tư duy học thuật sang tư duy vận hành.
Nhưng chị không từ bỏ chuẩn mực khoa học để đổi lấy sự linh hoạt tổ chức. Ngược lại, chị đặt chuẩn mực học thuật làm nền tảng không thể thỏa hiệp, còn vận hành và truyền thông là cách để khoa học đi xa hơn.
Khoa học chất lượng và tác động xã hội – hai điều này không mâu thuẫn. Chúng hỗ trợ lẫn nhau khi được đặt đúng vị trí.
Làm ít hơn, nhưng sâu hơn
Nhiều người đặt câu hỏi: Làm thế nào để vừa điều hành quỹ khoa học toàn cầu, vừa duy trì nghiên cứu ở mức top 1%?
Câu trả lời của chị rất rõ ràng:
Không làm nhiều hơn. Làm chọn lọc hơn.
Chị phân tách rõ vai trò:
– Khi điều hành: quyết đoán, hiện diện, tập trung vào tổ chức.
– Khi nghiên cứu: yên tĩnh, kỷ luật, chuyên sâu.
Không trộn lẫn. Không làm việc quá sức ngắn hạn để đổi lấy thành tích tức thời. Điều quan trọng là duy trì chất lượng tư duy trong dài hạn.
Đó là triết lý quản trị thời gian mà nhiều nhà quản lý, doanh nhân hay trí thức trẻ có thể suy ngẫm.
VinFuture và vị thế Việt Nam trên bản đồ khoa học
Sau 5 năm hoạt động, VinFuture không chỉ là một giải thưởng. Quỹ đã xây dựng được mạng lưới đề cử toàn cầu, thu hút các nhà khoa học hàng đầu tham gia hội đồng chuyên môn, và tạo ra không gian đối thoại khoa học quốc tế xuất phát từ Việt Nam.
Điều đáng chú ý là vai trò “kết nối chủ động”:
Việt Nam không chỉ tiếp nhận tri thức, mà trở thành một điểm gặp gỡ trong các thảo luận khoa học toàn cầu.
Ở cấp độ hệ sinh thái, đó là sự chuyển dịch quan trọng.
Thông điệp cho thế hệ trẻ
Với các bạn trẻ yêu khoa học – đặc biệt là các nhà khoa học nữ – chị gửi một thông điệp giản dị mà mạnh mẽ:
Đừng tự đặt giới hạn cho mình vì tuổi tác hay định kiến.
Đi đường dài cần kỷ luật, kiên nhẫn và nền tảng vững chắc.
Hội nhập khoa học không chỉ là ra nước ngoài, mà là có thể tham gia thảo luận học thuật quốc tế một cách bình đẳng, có trách nhiệm và chuẩn mực.
Tri thức phải gắn với thực tiễn.
Chuẩn mực phải đi cùng liêm chính.
Và ảnh hưởng thực sự đến từ giá trị bền vững, không phải tốc độ.
Ba từ cho năm mới
Điềm tĩnh – Chọn lọc – Bền bỉ.
Trong một thế giới chuyển động nhanh như năm Ngọ, điều quan trọng không phải là chạy nhanh nhất.
Điều quan trọng là làm chủ nhịp đi của chính mình.
Câu chuyện của Tiến sĩ Lê Thái Hà không chỉ là câu chuyện của một nhà khoa học nằm trong top 1% thế giới. Đó là câu chuyện về cách tư duy, về chuẩn mực, và về trách nhiệm khi tri thức được đặt ở trung tâm của sự phát triển.
Với trang “Nguyễn Công Khanh”, nơi kết nối tri thức, kinh doanh và phát triển bền vững cùng hệ thống website “Hợp tác kinh doanh“, đây là một hình mẫu đáng suy ngẫm:
Khoa học không chỉ để biết nhiều hơn.
Khoa học để làm đúng hơn.
